Dầu thủy lực bị sủi bọt: Nguyên nhân và cách xử lý

Bơm thủy lực kêu lạ, dầu nóng nhanh và áp suất nhảy liên tục đôi khi bắt đầu từ một lớp bọt rất nhỏ trong thùng dầu. Khi dầu thủy lực bị sủi bọt, hệ thống truyền lực kém ổn định. Xi lanh dễ chạy giật, van phản hồi chậm và thiết bị có thể hỏng sớm. Với nhà máy, đây không chỉ là lỗi “nhìn thấy trên mặt dầu”. Đó là dấu hiệu dầu, đường hút, thùng chứa hoặc điều kiện vận hành đang có vấn đề. Vì vậy, đội bảo trì cần nhận diện đúng nguyên nhân trước khi thay dầu hoặc can thiệp thiết bị.

Nguyên nhân dầu thủy lực có bọt trong hệ thống công nghiệp

Nhóm nguyên nhân thường gặp

Chất lượng dầu thủy lực không đảm bảo

• Dầu bị nhiễm nước, lẫn bụi, mạt kim loại hoặc cặn oxy hóa.

• Các tạp chất này khiến dầu khó tách khí, làm bọt khí tồn tại lâu hơn trong hệ thống.

• Vụn gioăng, phớt lão hóa cũng có thể làm bọt trở nên bền và khó tan.

Dầu thủy lực đã xuống cấp sau thời gian vận hành

• Sau nhiều giờ làm việc, phụ gia chống tạo bọt trong dầu bị suy giảm hiệu quả.

• Độ nhớt của dầu có thể thay đổi do nhiệt độ cao, quá trình oxy hóa hoặc nhiễm chéo dầu khác.

• Việc trộn nhiều loại dầu không tương thích có thể làm dầu mất ổn định, dễ sinh bọt và khó tách khí.

Hệ thống bị hút khí do lỗi cơ khí

• Ống hút thủy lực bị hở, phớt kém, mặt bích lỏng hoặc khớp nối nứt có thể kéo không khí vào đường hút.

• Khi mức dầu trong thùng quá thấp, bơm có thể hút đồng thời cả dầu và không khí.

• Đây là nguyên nhân phổ biến khiến dầu thủy lực xuất hiện nhiều bọt khí trong quá trình vận hành.

Thiết kế và vận hành hệ thống chưa phù hợp

• Thùng dầu quá nhỏ khiến dầu không có đủ thời gian nghỉ để tách khí.

• Ống hồi đặt sai vị trí làm dòng dầu khuấy mạnh, gây cuốn khí vào dầu.

• Tốc độ bơm vượt khuyến nghị có thể làm dòng chảy rối hơn, từ đó tăng nguy cơ tạo bọt.

Cơ chế tạo bọt trong dòng dầu

Trong vận hành, dầu luôn hòa tan một lượng khí nhất định. Khi áp suất thay đổi, khí thoát ra khỏi dầu. Nếu dòng chảy rối hoặc dầu tách khí kém, bọt sẽ tồn tại lâu. Cụ thể, dầu hồi mạnh về thùng có thể tạo xoáy. Dòng xoáy kéo không khí vào sâu trong dầu. Sau đó, bơm hút lại phần dầu lẫn khí này và vòng lặp tiếp tục xảy ra.

Dấu hiệu nhận biết dầu thủy lực bị tạo bọt tại hiện trường

Dấu hiệu dễ thấy nhất là bọt nổi dày trên mặt thùng dầu. Đặc biệt, bọt lan rộng và lâu tan sau khi dừng máy. Nếu dầu đổi màu hoặc có váng, bạn nên kiểm tra nước và tạp chất ngay.  Trong vận hành, áp suất thủy lực thường dao động bất thường. Xi lanh có thể chạy giật, dừng không mượt hoặc thiếu lực ở cuối hành trình. Ngoài ra, van điều khiển phản hồi chậm hơn bình thường.

Âm thanh cũng là chỉ báo quan trọng. Khi bơm thủy lực bị kêu, nhất là tiếng rít hoặc tiếng gõ lạ, đường hút có thể đang cuốn khí.  Cùng lúc đó, dầu thủy lực nóng nhanh dù tải không tăng nhiều. Để phân biệt với nhũ hóa, hãy quan sát mẫu dầu trong cốc sạch. Nếu dầu còn trong nhưng có bọt, nguyên nhân thường là cuốn khí. Ngược lại, dầu trắng đục và nhớt bất thường thường cho thấy nước nhiễm nặng.

Ví dụ, máy ép có thể tụt áp khi vào tải cao. Máy CNC có thể chạy thiếu ổn định ở cụm kẹp hoặc bàn trượt. Xe nâng có thể nâng hạ giật. Tại trạm thủy lực dây chuyền, dầu thường nóng liên tục dù chu kỳ sản xuất không đổi.

Quy trình kiểm tra nhanh khi dầu thủy lực sủi bọt

Kiểm tra dầu và thùng chứa

Bước 1, hãy kiểm tra mức dầu trong thùng. Mức dầu thấp là nguyên nhân rất phổ biến. Khi đầu hút không ngập đủ, bơm có thể kéo không khí trực tiếp vào hệ thống.

Bước 2, quan sát màu dầu và tốc độ tan bọt. Bạn nên lấy mẫu dầu vào chai trong, khô và sạch. Sau 10 đến 15 phút, bọt khí bình thường sẽ giảm rõ. Nếu bọt vẫn dày, dầu hoặc hệ thống đang có vấn đề.

Bước 3, kiểm tra nước và tạp chất. Cụ thể, hãy nhìn đáy mẫu dầu để tìm lớp nước, cặn đen hoặc mạt kim loại. Mùi khét và màu sẫm cũng cho thấy dầu đã chịu nhiệt cao hoặc oxy hóa mạnh.

Kiểm tra đường hút, hồi và thông số vận hành

Bước 4, rà soát toàn bộ đường hút. Đội bảo trì cần kiểm tra ống, khớp nối, mặt bích, gioăng và phớt bơm. Một khe hở nhỏ có thể không rò dầu ra ngoài, nhưng vẫn hút khí vào trong.

Bước 5, kiểm tra lọc dầu, đường hồi và bố trí trong thùng. Nếu lọc tắc, dòng dầu có thể rối và tạo chênh áp bất thường. Ngoài ra, đầu hồi không nên xả trực tiếp gần đầu hút.

Bước 6, đo nhiệt độ, áp suất và tiếng ồn bơm. Sau đó, so sánh với thông số khuyến nghị của thiết bị. Nếu áp suất dao động theo thời điểm tăng tải, cần ghi rõ mốc thời gian và điều kiện vận hành.

Nên lưu dữ liệu theo ca sản xuất. Nhờ vậy, bạn biết bọt xuất hiện khi khởi động, chạy nóng, tăng tải hay sau thay dầu. Cách ghi nhận này giúp tránh xử lý theo cảm tính.

Cách xử lý dầu thủy lực sủi bọt theo từng nguyên nhân

Xử lý các lỗi vận hành và cơ khí

• Nếu mức dầu thấp, hãy bổ sung đúng loại dầu và đúng cấp độ nhớt. Không nên trộn dầu khi chưa xác nhận tính tương thích. Vì vậy, phòng mua hàng cần lưu rõ nhãn dầu, cấp độ nhớt và nguồn cung.
• Nếu hệ thống hút khí, cần siết kín điểm hở trước khi thay dầu hàng loạt. Hãy thay phớt, thay gioăng và kiểm tra mặt bích. Trường hợp bơm mòn cơ khí, việc sửa hoặc thay bơm sẽ cần thiết.
• Nếu dầu nhiễm nước nhẹ, có thể xả nước đáy thùng và lọc tách nước. Đồng thời, đội vận hành phải tìm nguồn nước xâm nhập. Ví dụ thường gặp là nắp thở hở, rửa máy áp lực cao hoặc hơi ẩm ngưng tụ.
• Nếu dầu nhũ hóa nặng, đổi màu mạnh hoặc có mùi khét, nên thay dầu thủy lực. Lọc dầu lúc này thường không đủ hiệu quả. Dầu đã mất ổn định sẽ tiếp tục tạo bọt và làm nóng hệ thống.

Điều chỉnh thiết kế và lựa chọn dầu

Với thùng dầu hoặc ống hồi thiết kế sai, cần giảm khuấy động dòng hồi. Cụ thể, hãy chỉnh vị trí ống hồi, bổ sung vách ngăn và tăng thời gian dầu nghỉ. Đầu hút nên cách xa vùng dầu hồi mạnh. Về phụ gia chống tạo bọt dầu thủy lực, chỉ nên dùng theo khuyến nghị kỹ thuật. Pha tùy tiện có thể phá cân bằng phụ gia sẵn có. Nghiêm trọng hơn, dầu có thể tăng nguy cơ nhũ hóa hoặc tách lớp.

Khi chọn dầu mới, hãy ưu tiên dầu thủy lực chất lượng cao. Dầu cần đúng độ nhớt, chống mài mòn và chống oxy hóa tốt. Quan trọng hơn, dầu cho hệ áp lực cao cần có khả năng tách khí tốt. Trong nhà máy sản xuất, vận tải, xây dựng hoặc hàng hải, điều kiện tải thường thay đổi liên tục. Vì vậy, chọn dầu chỉ theo giá mua ban đầu dễ gây chi phí ẩn. Chi phí đó nằm ở thời gian dừng máy, thay bơm và vệ sinh hệ thống.

Dầu thủy lực bị sủi bọt không chỉ là hiện tượng trên bề mặt dầu. Đây là dấu hiệu hệ thống đang gặp vấn đề về dầu, đường hút, thiết kế thùng hoặc điều kiện vận hành. Cần kiểm tra theo quy trình, xử lý đúng nguyên nhân và chọn dầu có khả năng tách khí phù hợp.

Liên hệ Công Ty TNHH Công Nghệ Hồng Dương để được tư vấn dầu thủy lực, kiểm tra nguyên nhân tạo bọt và đề xuất giải pháp kỹ thuật cho hệ thống của doanh nghiệp.

Thông tin liên hệ:

• Điện thoại: (024) 3767 0539.
• Fax: (024) 3767 3827.
• Hotline: 0913322699.
• Email: Nguyenquangtruong@hongduong.com.vn.
• Website: hongduong.com.vn.