Một tiếng rồ rồ, ù ù hoặc cạch cạch từ hộp số máy ép có thể báo trước một ca dừng máy tốn kém. Khi hộp số máy ép kêu, nhiều xưởng chỉ nghe bằng cảm tính rồi đoán lỗi. Tuy nhiên, tiếng kêu có thể đến từ bạc đạn, bánh răng, dầu bôi trơn, khớp nối, trục hoặc tải ép. Vì vậy, đội bảo trì nên phân loại âm thanh trước. Sau đó, hãy kiểm tra theo thứ tự an toàn trước khi tháo sâu.
Hộp số máy ép kêu là dấu hiệu của lỗi gì?
Hộp số máy ép kêu không chỉ là tiếng ồn vận hành thông thường. Đó có thể là dấu hiệu của mòn bánh răng, hỏng bạc đạn, thiếu bôi trơn hoặc lệch tâm trục. Ngoài ra, tiếng kêu cũng có thể xuất hiện do quá tải hoặc cộng hưởng cơ khí. Cụ thể, mỗi dòng máy ép tạo tải khác nhau lên cụm truyền động. Máy ép nhựa thường có chu kỳ tải lặp lại. Máy ép thủy lực có thể tạo tải nặng ở một giai đoạn ngắn. Trong khi đó, máy ép servo đòi hỏi độ chính xác cao hơn.
Vì vậy, bạn không nên kết luận lỗi chỉ bằng một lần nghe. Hộp số giảm tốc, hộp số hành tinh và hộp số servo đều có đặc tính âm thanh riêng. Theo nguyên lý truyền động, bánh răng luôn tạo âm khi ăn khớp. Bạn có thể tham khảo thêm khái niệm chung về hộp số để hiểu nền tảng cơ khí.
Nếu tiếng kêu chỉ xuất hiện khi có tải, hãy kiểm tra cả cụm truyền động. Đặc biệt, cần xem motor, khớp nối, trục, bệ máy và tải ép. Một linh kiện bên ngoài bị lệch cũng có thể làm hộp số phát tiếng. Nhìn chung, tiếng ồn đều, không tăng nhiệt và không tăng rung có thể vẫn nằm trong mức chấp nhận. Ngược lại, tiếng kêu tăng nhanh là dấu hiệu rủi ro. Nếu kèm nóng, rung hoặc va đập, bạn nên dừng máy để kiểm tra.
Phân loại tiếng ù, rít, rồ rồ, cạch cạch trong hộp số
Nghe âm thanh để khoanh vùng lỗi ban đầu
- Tiếng ù đều thường liên quan đến tải, độ nhớt dầu hoặc ăn khớp bánh răng. Đôi khi, nó xuất hiện tại một dải tốc độ nhất định. Khi đổi tốc độ mà tiếng giảm rõ, nguyên nhân có thể là cộng hưởng.
- Tiếng rồ rồ tăng theo vòng tua thường nghiêng về bạc đạn. Bạc đạn hộp số máy ép có thể mòn, rỗ bi hoặc khô mỡ. Ngoài ra, khe hở lắp sai cũng làm âm thanh nặng hơn khi máy chạy nhanh.
- Tiếng rít lại gợi ý vấn đề ma sát. Dầu sai độ nhớt, thiếu dầu hoặc bôi trơn kém đều có thể gây rít. Đặc biệt, bánh răng ăn khớp quá căng cũng tạo âm cao và khó chịu.
Âm va đập thường cần kiểm tra kỹ hơn
Tiếng cạch cạch, lộc cộc theo nhịp tải thường đáng lo hơn. Nó có thể đến từ độ rơ bánh răng hộp số, sứt răng hoặc trục bị rơ. Mặt khác, khớp nối lệch cũng tạo tiếng gõ theo chu kỳ. Khi máy tăng tốc rồi xuất hiện tiếng gầm, hãy xem lại tải va đập. Trường hợp đảo chiều có tiếng va mạnh cần kiểm tra khe hở truyền động. Cụ thể, nên đo độ đồng tâm, độ rơ và tình trạng khớp nối.
Trong sản xuất, một máy ép có thể chạy êm lúc không tải nhưng kêu khi ép vật liệu cứng. Điều này cho thấy tiếng kêu liên quan đến tải làm việc. Vì vậy, hãy ghi nhận âm thanh ở nhiều chế độ, không chỉ nghe khi máy chạy rỗng.
Nguyên nhân hộp số máy ép bị kêu khi vận hành
Lỗi bôi trơn và bạc đạn
Dầu hộp số máy ép hoặc mỡ bôi trơn sai loại là nguyên nhân rất phổ biến. Dầu quá loãng có thể giảm màng bôi trơn khi tải nặng. Dầu quá đặc lại làm tăng nhiệt và cản trở chuyển động. Ngoài ra, thiếu dầu, dầu bẩn hoặc dầu biến chất đều làm ma sát tăng. Khi dầu có mùi khét, màu sẫm hoặc lẫn mạt kim loại, bạn cần kiểm tra sớm. Xử lý ở giai đoạn này thường rẻ hơn nhiều so với thay bánh răng.
Bạc đạn mòn, rỗ bi, khô mỡ hoặc lắp sai khe hở cũng gây tiếng rồ rồ. Âm này thường tăng theo tốc độ quay. Đặc biệt, vùng vỏ gần bạc đạn có thể nóng hơn các vị trí còn lại.
Lỗi bánh răng, trục và khớp nối
Bánh răng hộp số bị mòn, sứt răng hoặc ăn khớp sai thường tạo tiếng gõ theo chu kỳ. Khi tải thay đổi, tiếng va đập có thể rõ hơn. Nếu có một răng hỏng, âm lặp lại theo vòng quay. Lệch tâm trục hộp số cũng là nguyên nhân khó phát hiện bằng mắt. Khớp nối máy ép bị lệch làm lực truyền không đều. Thêm vào đó, mặt bích không phẳng hoặc chân đế yếu khiến rung lan qua toàn bộ bệ máy. Đáng chú ý, quá tải và tải va đập làm chi tiết truyền động chịu lực vượt thiết kế. Điều này thường gặp khi tăng sản lượng nhưng không kiểm tra lại hệ truyền động. Chọn sai tỷ số truyền hoặc dùng hộp số không đúng cấp tải cũng gây tiếng kêu sớm.
Cộng hưởng cơ khí là một trường hợp khác. Tiếng kêu chỉ xuất hiện tại một rpm hoặc một chu kỳ ép cụ thể. Khi máy đổi tốc độ, âm thanh có thể giảm. Vì vậy, đừng bỏ qua mối liên hệ giữa tiếng kêu và chế độ chạy.
Kiểm tra nhanh nguồn phát tiếng kêu trước khi tháo hộp số
Kiểm tra từ ngoài vào trong
Luôn kiểm tra theo thứ tự từ ngoài vào trong. Cách này giúp tránh tháo hộp số khi lỗi nằm ở khớp nối, chân đế hoặc dầu bôi trơn. Đồng thời, bạn giảm thời gian dừng máy không cần thiết. Trước hết, hãy ghi nhận âm thanh trong từng điều kiện vận hành. Cần nghe khi không tải, có tải, tốc độ thấp và tốc độ cao. Sau đó, tiếp tục kiểm tra lúc tăng tốc, đảo chiều và sau khi máy nóng.
- Âm xuất hiện khi có tải: kiểm tra tải ép, khớp nối, trục và bánh răng.
- Âm tăng theo tốc độ: ưu tiên kiểm tra bạc đạn và cân bằng truyền động.
- Âm xuất hiện sau khi nóng: xem lại dầu, khe hở và ma sát cục bộ.
- Âm va khi đảo chiều: kiểm tra độ rơ, tỷ số truyền và tải va đập.
Đo nhiệt, kiểm tra rung và dầu
Cụ thể, hãy đo nhiệt tại vỏ hộp số, vùng bạc đạn, mặt bích và động cơ. Một điểm nóng bất thường thường chỉ ra vùng ma sát. Nếu có camera nhiệt, kết quả sẽ rõ hơn. Tiếp theo, kiểm tra rung bằng thiết bị đo rung nếu xưởng có sẵn. Nếu chưa có thiết bị, bạn vẫn có thể so sánh rung giữa motor, bệ máy và hộp số. Tuy nhiên, không nên dùng tay chạm vào vùng quay nguy hiểm.
Mở điểm kiểm tra dầu nếu thiết kế cho phép. Hãy quan sát màu dầu, mức dầu, cặn, mạt kim loại và mùi khét. Đặc biệt, dầu lẫn hạt sáng nhỏ thường báo hiệu mài mòn bên trong. Sau đó, siết kiểm tra bulông chân đế, mặt bích, nắp hộp số và khớp nối. Cần kiểm tra độ đồng tâm trước khi kết luận lỗi bên trong. Cuối cùng, hãy đối chiếu lịch bảo trì, gồm thay dầu, thay bạc đạn, sửa bánh răng và các lần quá tải gần nhất.
Cách xử lý hộp số máy ép kêu theo từng mức độ hư hỏng
Mức nhẹ và mức trung bình
Với mức nhẹ, bạn có thể bắt đầu bằng các việc ít xâm lấn. Hãy vệ sinh, thay dầu đúng loại, bổ sung mỡ bôi trơn và siết lại bulông. Ngoài ra, cần căn chỉnh khớp nối rồi theo dõi lại nhiệt, rung và âm thanh. Nếu tiếng giảm sau khi thay dầu hoặc căn chỉnh, hãy tiếp tục giám sát trong vài ca chạy. Nên ghi lại nhiệt độ vỏ, thời điểm phát tiếng và mức tải. Dữ liệu này giúp đội kỹ thuật đánh giá xu hướng hư hỏng.
Ở mức trung bình, bạn cần kiểm tra sâu hơn. Các việc thường gồm thay bạc đạn, kiểm tra phớt, kiểm tra trục và đo độ rơ bánh răng. Nếu chỉ thay một chi tiết mà không xử lý nguyên nhân gốc, lỗi dễ tái phát.
Mức nặng và quyết định sửa hay thay
Khi gãy răng, cháy bạc đạn hoặc dầu có nhiều mạt kim loại, không nên cố chạy. Việc giữ sản lượng ngắn hạn có thể làm vỡ cụm truyền động. Khi hộp số nóng bất thường, hãy dừng máy theo quy trình an toàn. Mức nặng thường cần phục hồi hoặc thay bánh răng, xử lý trục mòn, kiểm tra vỏ hộp số. Trong một số trường hợp, thay cả cụm truyền động sẽ hợp lý hơn sửa lẻ. Quyết định này phụ thuộc vào tuổi hộp số và thời gian dừng máy.
Chi phí sửa hộp số máy ép thường chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Trong đó có loại hộp số, kích thước, cấp chính xác, tình trạng bánh răng, bạc đạn, trục và phớt. Ngoài ra, công tháo lắp tại xưởng cũng cần tính vào kế hoạch. Về lâu dài, chu kỳ bảo trì nên có thay dầu định kỳ, kiểm tra rung và kiểm tra nhiệt. Đồng thời, đội bảo trì cần căn đồng tâm, kiểm tra khớp nối và ghi nhận âm thanh sau mỗi đợt bảo dưỡng. Cách làm này giúp phát hiện bất thường trước khi máy dừng đột ngột.
Hộp số máy ép kêu có thể xuất phát từ bôi trơn sai, bạc đạn mòn, bánh răng hư hoặc lệch tâm trục. Ngoài ra, khớp nối lệch, quá tải và cộng hưởng cơ khí cũng là nguyên nhân thường gặp. Cách tiếp cận an toàn là phân loại âm thanh trước. Sau đó, hãy kiểm tra từ ngoài vào trong, đo nhiệt, kiểm tra rung, xem dầu và căn chỉnh. Chỉ nên tháo sâu khi các bước bên ngoài không chỉ ra nguyên nhân rõ ràng.
Nếu tiếng kêu tăng nhanh, kèm nóng hoặc rung mạnh, hãy dừng máy để kiểm tra. Liên hệ HỒNG DƯƠNG để được tư vấn giải pháp dầu hộp số, bảo trì phù hợp cho dây chuyền của bạn.