Máy phun ép kim loại làm việc với áp suất cao, chuyển động lặp lại liên tục và nhiều cụm cơ khí phải hoạt động chính xác theo từng chu kỳ. Vì vậy, lựa chọn dầu cho máy phun ép kim loại không đơn giản là tìm một loại dầu có độ nhớt “gần giống” dầu đang sử dụng rồi đổ vào máy.
Trong thực tế, một máy có thể đồng thời cần dầu thủy lực, mỡ bôi trơn, dầu bánh răng và dầu rãnh trượt. Chọn sai một trong các vị trí này có thể khiến hệ thống nóng hơn, phản hồi chậm, tăng mài mòn hoặc phát sinh sự cố khó xác định nguyên nhân.
Máy phun ép kim loại thực tế cần những loại dầu nào?
Phun ép kim loại, đặc biệt công nghệ Metal Injection Molding – MIM, sử dụng nguyên liệu gồm bột kim loại kết hợp chất kết dính, sau đó được đưa qua quá trình ép phun, loại chất kết dính và thiêu kết. Tuy nhiên, khi xét riêng về bôi trơn thiết bị, cần nhìn vào cấu tạo từng máy thay vì chỉ nhìn tên công nghệ.
Một máy phun ép có thể xuất hiện các vị trí sau:
| Vị trí trên máy | Loại chất bôi trơn thường dùng | Dòng Shell tham khảo |
|---|---|---|
| Hệ thống bơm, van, xy lanh thủy lực | Dầu thủy lực | Shell Tellus |
| Ổ bi, ổ trục, khớp và điểm bôi trơn | Mỡ công nghiệp | Shell Gadus |
| Hộp giảm tốc, bánh răng | Dầu bánh răng | Shell Omala |
| Ray, bàn hoặc cơ cấu trượt nếu máy có trang bị | Dầu rãnh trượt | Shell Tonna |
Do đó, câu hỏi chính xác không chỉ là “dầu cho máy phun ép kim loại loại nào tốt?”, mà phải là: Cụm nào của máy đang cần dầu, OEM yêu cầu tiêu chuẩn gì và điều kiện vận hành thực tế ra sao?
Dầu thủy lực loại cần quan tâm đầu tiên?
Ở những máy ép phun sử dụng truyền động thủy lực, dầu vừa truyền công suất vừa tham gia bôi trơn, bảo vệ bơm, van và xy lanh. Shell cho biết hệ thống thủy lực trên thiết bị injection moulding phải làm việc ở áp suất cao và nhiệt độ biến động; hãng khuyến nghị dòng Shell Tellus cho nhóm ứng dụng này.
Shell Tellus S2 MX 46 có phù hợp không?
Shell Tellus S2 MX là dầu thủy lực chống mài mòn dành cho nhiều hệ thống thủy lực công nghiệp và thiết bị cố định. Dòng sản phẩm tập trung vào khả năng bảo vệ chống mài mòn, tuổi thọ dầu và hiệu suất hệ thống.
Hồng Dương hiện có thông tin sản phẩm Shell Tellus S2 MX 46, với cấp độ nhớt ISO VG 46 và các tiêu chuẩn như ISO 11158 HM, DIN 51524-2 HLP cùng một số phê chuẩn OEM.
Vì vậy, Tellus S2 MX 46 là lựa chọn đáng cân nhắc cho nhiều máy phun ép sử dụng dầu thủy lực ISO VG 46. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi máy phun ép đều dùng VG 46.
Nhà sản xuất máy có thể quy định ISO VG 32, 46 hoặc một cấp khác tùy thiết kế bơm, nhiệt độ vận hành và điều kiện môi trường.
Vì sao không nên tự ý tăng độ nhớt khi máy bị nóng?
Một sai lầm khá phổ biến trong nhà máy là thấy máy nóng thì chuyển từ dầu VG 46 lên VG 68 với suy nghĩ “dầu đặc sẽ bảo vệ tốt hơn”. Cách xử lý này có thể che dấu nguyên nhân thật.
Việc cấp độ nhớt phải tuân thủ yêu cầu của nhà chế tạo. Dầu quá đặc có thể làm tăng tổn thất và nhiệt; dầu quá loãng lại không duy trì được màng bôi trơn cần thiết, khiến các bề mặt chịu tải dễ mài mòn.
Nếu nhiệt độ dầu tăng bất thường, nên kiểm tra đồng thời:
- Mức dầu và tình trạng dầu;
- Bộ lọc có tắc hay không;
- Két giải nhiệt;
- Bơm thủy lực;
- Van và đường hồi;
- Nhiễm nước, bụi hoặc cặn;
- Độ nhớt thực tế của dầu đang sử dụng.
Tăng cấp độ nhớt không phải lúc nào cũng là giải pháp cho hiện tượng nóng dầu.
Ngoài dầu thủy lực, máy còn cần mỡ bôi trơn
Các ổ lăn, ổ trượt, khớp hoặc một số điểm bôi trơn tập trung cần mỡ có khả năng duy trì màng bôi trơn dưới tải và rung động. Shell Gadus là dòng mỡ công nghiệp của Shell, được phát triển cho nhiều điều kiện tải, nhiệt độ và môi trường khác nhau.
Một sản phẩm Hồng Dương đang cung cấp là Shell Gadus S2 V220 2, mỡ EP đa dụng NLGI 2, được định hướng cho ổ trượt, ổ lăn và nhiều điểm bôi trơn công nghiệp. Sản phẩm này có thể là phương án tham khảo cho các điểm bôi trơn phù hợp, nhưng vẫn phải đối chiếu yêu cầu NLGI, dầu gốc, tốc độ ổ trục và nhiệt độ của chính máy.
Hộp giảm tốc không nên dùng dầu thủy lực thay dầu bánh răng
Nếu máy có hộp giảm tốc riêng, cần kiểm tra yêu cầu về dầu bánh răng. Shell Omala là dòng dầu chuyên dùng cho hộp bánh răng công nghiệp, hướng đến bảo vệ chống mài mòn, gỉ và ăn mòn trong nhiều hệ truyền động. Tại đây cũng cần tránh tư duy “một dầu dùng cho toàn máy”.
Dầu thủy lực VG 46 và dầu bánh răng có thể cùng là chất lỏng bôi trơn nhưng gói phụ gia, khả năng chịu tải và mục đích sử dụng khác nhau. Chỉ sử dụng chung khi tài liệu OEM cho phép.
Shell Tonna dùng ở đâu trên máy phun ép kim loại?
Shell Tonna thường bị nhầm thành dầu gia công hoặc dầu dập vuốt kim loại. Thực tế, Shell xác định Tonna là dầu rãnh trượt, được thiết kế cho slide, table và feed mechanism của máy công cụ.
Vì vậy: Shell Tonna không nên được mặc định gọi là “dầu dập vuốt kim loại”.
Trên máy phun ép kim loại, Tonna chỉ nên được xem xét khi thiết bị thực sự có cơ cấu rãnh trượt hoặc vị trí được nhà sản xuất yêu cầu dầu slideway.
Ví dụ, Hồng Dương hiện có Shell Tonna S2 M 68 dành cho rãnh trượt, bàn trượt và cơ cấu nạp liệu của máy công cụ.
5 Tiêu chí chọn dầu cho máy phun ép kim loại trong nhà máy
1. Bắt đầu từ manual thay vì bắt đầu từ thương hiệu
Kiểm tra tài liệu của máy để xác định:
- Loại chất bôi trơn;
- ISO VG hoặc NLGI;
- Tiêu chuẩn kỹ thuật;
- Sản phẩm OEM khuyến nghị;
- Chu kỳ kiểm tra và thay dầu.
Nếu tài liệu ghi một sản phẩm đã ngừng sản xuất, cần tìm sản phẩm tương đương dựa trên thông số kỹ thuật, không chỉ dựa vào độ nhớt.
2. Xác định nhiệt độ dầu thực tế
Cùng một máy nhưng đặt trong xưởng điều hòa và xưởng nóng có thể tạo ra điều kiện làm việc rất khác. Nhiệt độ tác động trực tiếp đến độ nhớt vận hành của dầu. Vì vậy, chỉ nhìn ISO VG trên phuy chưa đủ để kết luận.
3. Kiểm tra tình trạng nhiễm bẩn
Nước, bụi kim loại và cặn có thể làm giảm đáng kể khả năng làm việc của dầu thủy lực. Lưu ý nước có thể gây nhũ hóa, thúc đẩy ăn mòn, trong khi cặn cơ học làm tăng nguy cơ mài mòn. Với máy yêu cầu độ chính xác cao, kiểm soát độ sạch dầu thường quan trọng không kém việc chọn thương hiệu dầu.
4. Không trộn dầu tùy tiện
Khi chuyển từ sản phẩm cũ sang sản phẩm mới cần đánh giá khả năng tương thích, đặc biệt khi khác:
- Loại dầu gốc;
- Công nghệ phụ gia;
- Dầu chống cháy;
- Dầu phân hủy sinh học;
- Dầu chứa kẽm và không chứa kẽm.
Shell cũng có riêng dòng Tellus zinc-free cho các thiết bị mà nhà sản xuất yêu cầu dầu thủy lực không chứa kẽm.
5. Đánh giá dầu theo chi phí vận hành chứ không chỉ giá/phuy
Dầu rẻ hơn chưa chắc làm tổng chi phí thấp hơn.
Với dây chuyền sản xuất, cần tính cả: chi phí dầu + lọc dầu + nhân công bảo trì + linh kiện + thời gian dừng máy + sản lượng bị mất.
Một lần máy ngừng ngoài kế hoạch có thể lớn hơn nhiều so với chênh lệch giá giữa hai loại dầu.
Dấu hiệu cho thấy dầu máy phun ép cần được kiểm tra
Bộ phận bảo trì nên chú ý khi xuất hiện:
- Máy phản hồi chậm: cần kiểm tra độ nhớt, mức dầu, lọc và tình trạng bơm.
- Dầu nóng bất thường: không vội đổi sang dầu đặc hơn; kiểm tra hệ giải nhiệt và tổn thất thủy lực trước.
- Dầu có bọt: có thể liên quan đến hút khí, mức dầu, khả năng thoát khí hoặc nhiễm bẩn.
- Dầu chuyển màu nhanh hoặc xuất hiện cặn: cần kiểm tra quá trình oxy hóa, nhiệt độ và tạp chất.
- Bơm phát tiếng ồn: cần loại trừ thiếu dầu, lọc tắc, hút khí, cavitation hoặc độ nhớt không phù hợp.
Thay dầu ngay chưa chắc giải quyết được vấn đề nếu nguyên nhân nằm ở phần cơ khí hoặc hệ thống.
Gợi ý hệ dầu Shell cho máy phun ép kim loại
Không có một công thức chung cho mọi model máy, nhưng có thể tham khảo theo hướng:
- Hệ thống thủy lực: Shell Tellus S2 MX 32/46 hoặc dòng Tellus khác theo yêu cầu OEM.
- Ổ bi, ổ trượt và điểm bôi trơn: Shell Gadus; có thể xem xét Gadus S2 V220 2 khi điều kiện làm việc phù hợp.
- Hộp giảm tốc: Shell Omala theo loại hộp số và cấp ISO VG nhà sản xuất yêu cầu.
- Rãnh trượt: Shell Tonna khi máy thực sự có cơ cấu slideway cần dầu chuyên dụng.
Việc chốt chính xác mã dầu cần dựa trên hãng máy, model, năm sản xuất, loại bơm, cấp độ nhớt OEM và nhiệt độ vận hành thực tế.
Hồng Dương tư vấn dầu cho máy phun ép kim loại theo từng cụm thiết bị
Thay vì chỉ báo một mã dầu dựa trên tên máy, phương án an toàn hơn là kiểm tra từng vị trí bôi trơn và đối chiếu thông số OEM.
Công ty TNHH Công nghệ Hồng Dương cung cấp nhiều dòng dầu nhớt và mỡ bôi trơn Shell như Shell Tellus, Shell Gadus, Shell Omala và Shell Tonna. Hồng Dương cũng công bố thông tin kỹ thuật cho các sản phẩm Tellus S2 MX 46, Gadus S2 V220 2 và Tonna S2 M.
Doanh nghiệp đang cần lựa chọn dầu cho máy phun ép kim loại có thể cung cấp cho Hồng Dương: hãng máy + model + ảnh tem máy + mã dầu đang dùng + tài liệu lubrication/manual + điều kiện vận hành.
Từ đó có thể đối chiếu đúng chủng loại, cấp độ nhớt và sản phẩm Shell tương ứng, hạn chế rủi ro chọn dầu theo kinh nghiệm cảm tính.