Trong các xưởng cơ khí, kết cấu thép, đóng tàu hay nhà máy sản xuất sử dụng hệ thống hàn tự động, câu hỏi “máy hàn dùng dầu gì?” xuất hiện khá thường xuyên. Tuy nhiên, nếu chỉ tìm một can dầu rồi tra trực tiếp vào máy hàn thì rất dễ chọn sai. Thực tế, nguồn hàn điện, máy hàn MIG/MAG, TIG hay máy hàn inverter thông thường không vận hành bằng một hệ thống dầu tuần hoàn giống máy thủy lực hoặc hộp giảm tốc. Dầu và mỡ thường được sử dụng cho những cơ cấu phụ trợ của hệ thống hàn như vòng bi, hộp số, robot hàn, bàn xoay, bộ gá thủy lực hoặc động cơ của máy phát hàn.
Vì vậy, chọn đúng dầu cho máy hàn phải bắt đầu từ việc xác định chính xác bộ phận cần bôi trơn.
Máy hàn có thực sự cần dầu bôi trơn không?
Câu trả lời là có hoặc không, tùy cấu tạo thiết bị.
Với máy hàn que, TIG hoặc nguồn hàn inverter độc lập, phần nguồn điện thường không có bình dầu bôi trơn để người vận hành định kỳ châm dầu. Công việc bảo trì tập trung nhiều hơn vào vệ sinh bụi, kiểm tra dây dẫn, kết nối điện, hệ thống làm mát và các linh kiện liên quan. Nên định kỳ làm sạch bên trong thiết bị bằng khí nén khô với áp suất phù hợp và kiểm tra các bộ phận của hệ thống hàn thay vì tra dầu tùy ý.
Ngược lại, một cell hàn tự động có thể bao gồm:
- Robot công nghiệp.
- Hộp giảm tốc.
- Bàn xoay hoặc positioner.
- Vòng bi.
- Ray trượt.
- Bộ gá thủy lực.
- Máy phát điện chạy diesel.
- Hệ thống cấp dây và làm mát.
Những cụm này có nhu cầu bôi trơn hoàn toàn khác nhau. Đây là điểm quan trọng mà bộ phận bảo trì và mua hàng cần làm rõ trước khi yêu cầu báo giá dầu.
Những vị trí nào trong hệ thống hàn cần dầu hoặc mỡ?
1. Robot hàn và các khớp truyền động
Robot hàn hoạt động liên tục với nhiều chuyển động tăng tốc, giảm tốc và đảo chiều. Các bộ giảm tốc và cơ cấu truyền động bên trong robot cần được bôi trơn theo đúng quy định của nhà sản xuất robot.
Shell hiện có dòng mỡ Shell Gadus dành cho nhiều ứng dụng công nghiệp, bao gồm cả robot và hệ thống tự động hóa. Shell cho biết mỡ dành cho robot được phát triển nhằm kiểm soát ma sát, hỗ trợ duy trì độ chính xác và bảo vệ cơ cấu truyền động trước mài mòn.
Tuy nhiên, không nên chỉ thấy “mỡ robot” là sử dụng ngay. Cần kiểm tra: Model robot → loại reducer → tiêu chuẩn OEM → loại mỡ hiện đang sử dụng → khả năng tương thích khi chuyển đổi.
Trộn hai loại mỡ có chất làm đặc hoặc dầu gốc không tương thích có thể làm thay đổi đặc tính bôi trơn.
2. Hộp giảm tốc của bàn xoay và positioner hàn
Trong dây chuyền hàn tự động, positioner hoặc bàn xoay giúp thay đổi vị trí chi tiết để robot hoặc thợ hàn tiếp cận mối hàn thuận lợi hơn.
Nếu cơ cấu sử dụng hộp giảm tốc bôi trơn bằng dầu, có thể cần dầu bánh răng công nghiệp.
Một dòng sản phẩm có thể được xem xét là Shell Omala S2 GX, dòng dầu bánh răng công nghiệp hiệu suất cao của Shell. Shell Omala được thiết kế cho các hệ thống bánh răng công nghiệp, trong khi Hồng Dương hiện có danh mục Shell Omala S2 GX với nhiều cấp độ nhớt như ISO VG 100, 150, 220, 320, 460 và các cấp khác.
Không nên mặc định rằng mọi positioner đều dùng ISO VG 220. Độ nhớt phải theo yêu cầu của nhà sản xuất hộp số, tải, tốc độ và nhiệt độ vận hành.
3. Bộ gá và cơ cấu thủy lực trong dây chuyền hàn
Nhiều bộ gá, bàn nâng, cơ cấu kẹp hoặc thiết bị định vị trong dây chuyền hàn sử dụng xy-lanh thủy lực. Khi đó, loại dầu cần quan tâm không phải “dầu máy hàn” mà là dầu thủy lực.
Dòng Shell Tellus được Shell phát triển cho các hệ thống thủy lực với mục tiêu chống mài mòn, duy trì tuổi thọ dầu và hỗ trợ hiệu suất hệ thống.
Thông thường cần kiểm tra tối thiểu: ISO VG theo tài liệu máy – yêu cầu chống mài mòn – nhiệt độ dầu – áp suất hệ thống – điều kiện môi trường.
Không nên tự tăng độ nhớt chỉ vì thiết bị đã sử dụng lâu năm.
4. Vòng bi và các cơ cấu quay
Bàn xoay, con lăn hàn, cơ cấu dẫn động hay một số thiết bị phụ trợ có thể có vòng bi cần mỡ.
Shell Gadus là nhóm mỡ công nghiệp được thiết kế cho nhiều điều kiện tải, nhiệt độ và môi trường khác nhau. Chẳng hạn, Shell Gadus S2 V220 2 được Shell mô tả là mỡ đa dụng chịu cực áp, phù hợp cho nhiều ứng dụng vòng bi thông thường; các dòng cao hơn được phát triển cho nhiệt độ, nước hoặc tải trọng khắc nghiệt hơn.
Việc chọn mỡ nên dựa trên:
- Tốc độ vòng bi.
- Tải trọng.
- Nhiệt độ.
- Nước và bụi.
- Chu kỳ tái bôi trơn.
- Loại mỡ OEM chỉ định.
Cho quá nhiều mỡ cũng không phải tốt hơn. Với vòng bi tốc độ cao, lượng mỡ dư có thể làm tăng lực cản và nhiệt độ vận hành.
5. Máy phát hàn chạy động cơ diesel
Một trường hợp khác thường bị gộp chung vào khái niệm dầu cho máy hàn là máy phát hàn dùng động cơ diesel. Ở đây, dầu nhớt được sử dụng để bôi trơn động cơ diesel dẫn động máy phát, chứ không phải bôi trơn mạch điện hàn.
Shell Rimula là dòng dầu động cơ diesel tải nặng của Shell, được phát triển nhằm kiểm soát mài mòn, cặn và bảo vệ động cơ trong các ứng dụng tải nặng. Hồng Dương hiện phân phối nhiều sản phẩm thuộc dòng Shell Rimula. Cấp SAE và tiêu chuẩn API/ACEA cần chọn theo chính xác yêu cầu của động cơ.
Bảng chọn nhanh dầu cho hệ thống máy hàn
| Bộ phận | Vật tư bôi trơn thường gặp | Dòng Shell có thể xem xét |
|---|---|---|
| Nguồn hàn inverter | Thường không châm dầu | Không tự ý tra dầu |
| Robot hàn | Mỡ/hệ bôi trơn reducer theo OEM | Shell Gadus phù hợp thông số |
| Vòng bi, cơ cấu quay | Mỡ bôi trơn | Shell Gadus |
| Hộp giảm tốc positioner | Dầu bánh răng | Shell Omala |
| Bộ gá thủy lực | Dầu thủy lực | Shell Tellus |
| Máy phát hàn diesel | Dầu động cơ | Shell Rimula |
| Súng hàn làm mát nước | Coolant | Dùng coolant theo OEM |
Bảng trên chỉ dùng để định hướng nhóm sản phẩm. Cấp dầu và mã sản phẩm cuối cùng phải được đối chiếu với tài liệu kỹ thuật của từng thiết bị.
4 Sai lầm thường gặp khi chọn dầu cho máy hàn
Dùng một loại dầu cho toàn bộ dây chuyền
Dầu hộp số, dầu thủy lực, dầu động cơ và mỡ vòng bi có nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau. Việc dùng chung chỉ vì “đều là dầu bôi trơn” có thể khiến thiết bị không được bảo vệ đúng cách.
Chọn dầu theo độ đặc bằng cảm quan
Nhìn dầu đặc hay loãng không đủ để xác định cấp độ nhớt. Cần đọc thông số như ISO VG đối với dầu công nghiệp hoặc SAE đối với dầu động cơ.
Bôi dầu vào bộ cấp dây hàn tùy ý
Bộ cấp dây cần giữ sạch, kiểm tra feed roller, liner và lực ép con lăn.
Thay dầu mới mà không kiểm tra dầu đang dùng
Đối với hộp số, hệ thống thủy lực và reducer robot, cần xác định loại dầu/mỡ hiện tại trước khi chuyển sang sản phẩm khác để hạn chế rủi ro không tương thích.
Hồng Dương tư vấn dầu mỡ Shell cho hệ thống hàn công nghiệp
Công ty TNHH Công nghệ Hồng Dương hiện là nhà phân phối chiến lược dầu nhớt Shell tại khu vực phía Bắc và đang cung cấp nhiều nhóm sản phẩm như dầu thủy lực, dầu bánh răng, dầu động cơ, mỡ bôi trơn và nước làm mát.
Đối với nhu cầu tìm dầu cho máy hàn, Hồng Dương khuyến nghị doanh nghiệp không chọn sản phẩm chỉ theo tên máy. Cần xác định rõ: Máy gì – hãng nào – model nào – bôi trơn bộ phận nào – OEM yêu cầu tiêu chuẩn gì – thiết bị đang vận hành trong điều kiện nào.
Từ những thông tin đó, đội ngũ kỹ thuật có thể đối chiếu các dòng Shell Tellus, Shell Omala, Shell Gadus, Shell Rimula hoặc nhóm sản phẩm phù hợp hơn với từng vị trí.
Lựa chọn đúng dầu không chỉ là tìm một sản phẩm “bôi trơn được”, mà là tìm đúng chất bôi trơn cho đúng cơ cấu và đúng điều kiện vận hành.